فلسفه
مکاسب
کفایه
امان از امتحانات؛ اونم صاف وسط ایام انتخابات!!
تا قبل از این، امتحانات سطوح عالیه، یک‌بار در سال برگزار می‌شد؛ اونم خرداد ماه.
اما به ما که رسید آسمون تپید!
یکی نیست بگه آخه اگه بنا به امتحانه، باید از ابتدای سال اعلام بشه نه یک ماه و اندی قبل امتحان.
لابد اینم یه نوع تحوله دیگه!
امتحانات، بالاخره یک می‌گذره.
اما یه سوال باقی می‌مونه:
"هدف از برگزاری امتحانات توی فصل انتخابات چیه؟"
ما که از امتحان بدمون نمی‌یاد خیلی!
آش کشک خاله‌ست؛ بخوریم یا نخوریم پامونه.
فقط اونی که نگران می‌کنه ما رو دِینیه که به انقلاب و شهدا داریم.
آیا نمی‌شه طوری برنامه ریزی بشه که ایام انتخابات مثل دهه‌ی محرم شاهد حضور پرشور طلبه‌ها در جمع مردم باشیم برای جذب حداکثری مردم به انتخابات و تبیین ملاک‌های رهبری؟

بیست و پنجم بهمن مصادف با جشن "ولنتاین" است. "سِنت ولنتاین" کشیشی بود که در زمان امپراتوری "کلودیوس دوم" در قرن سوم میلادی زندگی می‌کرد. مشابه این جشن روز بیست و نه بهمن در ایران با عنوان "سپندارمذگان" برگزار می‌شود. بزرگداشت ایزد اسپندارمزد (فرشته نگهبان زنان) و جشن سپندارمذگان از بیست قرن قبل از میلاد در ایران باستان رایج بوده است. ایرانیان در چنین روزی زمام امور را به دست زنان می‌سپردند و حتی زنان اجازه داشتند به خواستگاری مرد دلخواه خود بروند. با این‌که خاستگاه و محل رویش این دو جشن متفاوت است، اما به نحوی می‌توان هردو را جشن عاشقان یا روز عشق‌ورزی نامید.
ضمن عرض تبریک این دو جشن به غربی‌ها و اقلیت‌های مذهبی ایران و با وجود انتقادات فراوانی که به محتوا و اهداف این دو جشن وارد است، به استحضار می‌رساند که غرض این نوشتار به هیچ‌وجه نقد درونی جشن‌های مزبور نیست. مقصود، توجه به چند نکته‌ی اساسی در این مقوله است.
1. تأکید بر برگزاری جشنی به نام ولنتاین که نه دارای اصل و ریشه‌ی مشخص است و نه برخاسته از فرهنگ بومی ایرانی چه معنائی دارد؟
2. چرا بیست و پنجم بهمن و روز ولنتاین که منشأ فرنگی دارد به عنوان اعتراض جنبش سبز انتخاب می‌شود؟!
3. چرا قدمت 4 هزار ساله‌ی سپندارمذگان و 2 هزار ساله‌ی ولنتاین دال بر کهنگی نیست؟ اما قدمت هزار و چهار صد ساله‌ی اسلام همواره بهانه‌ای می‌شود برای این که دستورات اسلام را دارای تاریخ انقضا بدانند و پایبندی به دستوراتی چون حجاب از ناحیه‌ی برخی جاهلان نشانه‌ی قهقرائی و عقب ماندگی باشد؟
4. چرا برخی دستورات اسلام صرف عدم تطابق با عقلِ محدود بشری، مردود اعلام می‌شود اما برای تقید به آداب عجیب و غریب چنین جشن‌هائی از عقلگرائی مزبور خبری نیست؟

از ابتدای خلقت تاکنون هیچ‌گاه شجره‌ی طیبه‌ی توحید در موقعیت امروزین خود قرار نگرفته است. خروش جهانی بر علیه ظلم و استکبار، ذلت ابرقدرت‌ها، فروپاشی ابهت پوشالین ظالمان و بیداری اسلامی و انسانی مردم با این گستردگی در اقصی نقاط کره‌ی خاکی پدیده‌ای بی‌نظیر در تمام دوران‌های تاریخ بشری است.
این حرکت‌های مقدس، در واقع میوه‌ی تلاش‌ها و خون‌دل‌های انبیاء و اوصیاء الهی در طول تاریخ است که اکنون به ثمر نشسته است. زمانی حضرت نوح علیه السلام با وجود تلاش‌های شبانه روزی برای هدایت مردم، در برابر پروردگار خود می‌فرمود: «قالَ رَبِّ إِنِّی دَعَوْتُ قَوْمی‏ لَیْلاً وَ نَهارا فَلَمْ یَزِدْهُمْ دُعائی‏ إِلاَّ فِرارا». یعنی "من با این‌که مردم را شب و روز دعوت به پروردگار کردم اما آن‌ها سرباز زدند". ما امروز به عینه می‌بینیم که دعوت نوح پیامبر و تمام انبیاء و اوصیاء الهی به ثمر نشست و اغلبیت، به ندای حق، لبیک گفتند.
یکی از بزرگترین جفاها در حق انقلاب اسلامی ایران به عنوان نقطه‌ی شروع بیداری اسلامی، این است که گمان کنیم انقلاب ما صرفا شورشی بود بر علیه یک شاه! شاه مخلوع خیلی حقیرتر از آن بود که خمینی و یاران آخر الزمانی موعود را جبهه‌ی مقابلش بنامیم. انقلاب خمینی با پتانسیل مدیریت جهانی وارد عمل شد. دامنه‌ی انقلاب اسلامی به پهنای جهان است نه فقط ایرانِ هفتاد و چند میلیونی. پیر جماران بارها هدف این حرکت را صدور انقلاب و اسلام به مستضعفین دنیا دانستند. اگر کسی در زمان حاضر به اندازه‌ی باریکه‌ی موئی با انقلاب اسلامی مخالفت کند باید بداند که سرعت گسترش موج توحید را کند کرده است.
کسانی که تا امروز نتوانسته‌اند با امام خامنه‌ای آشتی کنند و حقانیت ولایت فقیه را درک کنند کمی دقت کنند به عواقب مخالفت خود. کمی شرایط کنونی را بشناسند. چرا که به امید خدا سرانگشت اشارت این سید بزرگوار به سوی سر آغاز حکومت الله در جهان است و دشمنی آگاهانه با امام خامنه‌ای در حد انکار خدا و کفر است. کاش امروز هم آیت الله غفاری‌های زمان می‌گفتند: "دشمن خامنه‌ای کافر است". شهید دستغیب‌ها می‌گفتند: "بی عشق خامنه‌ای نتوان عاشق مهدی شد".
حکومت اسلامی نه تنها بارقه‌ی امیدی است برای مستضعفین جهان، بلکه امام عصر ارواحنا و ارواح العالمین له الفداء نیز چشم امید به ما بسته‌اند تا این جریان مبارک، به بلوغ برسد و جهان شایسته‌ و آماده‌ی امامت وی باشد. حضور در راهپیمائی روز بیست و دوم بهمن، کمترین مددی است که میتوان به این جریان داشت. هر کداممان قطره‌ای هستیم که دست در دست هم موج می‌سازیم. "موج بیداری اسلامی".
خدایا توفیق رساندن این پرچم را به دست امام زمان توسط این رهبر و امت عنایت فرما.

بنیان‌گذاری انقلاب اسلامی، مرهون اقبال مردمی و همچنین وجود شخصیتی محبوب و ذی‌نفوذ همچون امام خمینی (ره) است. شکی نیست که وجدان این دو رکن، در مرحله‌ی حدوث و تأسیس انقلاب، کافی بود. اما با تثبیت انقلاب و ورود به مرحله‌ی بقاء و استمرار‌بخشی، وجود این دو رکن کافی نیست؛ هر چند لازم است.
به طور کلی اگر انقلاب‌ها پس از تأسیس، همسو با ایدئولوژی خود به پرورش نیرو در جنبه‌های مختلف حکومتی نپردازند، گفتمان انقلاب فَشَل می‌ماند و خطر انقراض، به شدت نظام را تهدید می‌کند.
حتی اگر در رأس حکومت شخصی در اعلی درجه‌ی نفوذ همچون رسول الله باشد بدون کادرسازی، ثمره‌ای بر آن حکومت بار نمی‌شود. بنابراین صدها خمینی دیگر نیاز است برای انقلاب در ساختارهای درونی نظام. انقلابی دیگر در درون انقلاب سال هزار و سیصد و پنجاه و هفت. چه آن‌که غالبِ قالب‌ها و ساختارهای غلط پیشین، در زمینه‌های اقتصاد، فرهنگ، حقوق، رسانه، هنر و... هنوز هم در نظام اسلامی، ساری و جاری است. هنوز عرصه‌های زیادی وجود دارد که نیازمد انقلابی بنیادین است. چرا برخی ارگان‌ها با گذشت سی سال از انقلاب، همان ساختارهای پیش از انقلاب را دنبال می‌کنند؟!
البته انقلاب درونی به مراتب دشوارتر است. چه آن‌که به فرموده‌ی معمار کبیر انقلاب، "حفظ پیروزى و نهضت بسیار مشکل‌تر از اصل آن است"‏. هجمه‌ی آتش دوست و دشمن متوجه انقلابیون نوظهور است. این عرصه نیز برای به ثمر نشستن، نیاز به شجاعت و ایثار نسل جدید انقلاب دارد.
وظیفه‌ی حوزه‌ی علمیه در تربیت خمینی‌های آینده بیشتر است. اگر یک خمینی قادر به تحول دنیا است، چرا خمینی‌هایی نسازیم که زیرساخت‌های درونی نظام و جهان را دچار تحول و انقلاب اسلامی کنند؟ و ساختارهای فرسوده‌ی نظام‌های طاغوتی را محو و نابود کنند؟
باید به این حقیقت تلخ اعتراف کرد که برخی هسته‌های مؤثر اولیه‌ی انقلاب به جای پی‌گیری اهداف امام خمینی و کادرسازی و تربیت نیرو، به تجمل گرائی و جنگ قدرت پرداختند. این عده توجه ندارند که مردم، نظام را بدین منظور نساخته‌اند که عده‌ای از نردبان پیروزی این مردم به اغراض و منافع شخصی خود برسند. بلکه مردم، انقلاب را ساختند تا در سایه‌ی آن بنیان‌گذارنی صالح تربیت شود تا در عرصه‌های مختلف نظام، تحولات بنیادینی را بنیان‌گذارند.

زینب آمد...
زینب در باران آمد...
اما ای کاش این بار باران نمی‌آمد!!
بارانِ تیر و نیزه و شمشیر؛
و در شهر شام، باران سنگ...
بارانی بی‌طراوت و خشک!
آن‌قدر باران آمد که خون جاری شد...
اطفال حسین سیراب شدند...
و لنگر هستی امام زین العباد، بیمارتر شدند.

اولین بار توی جمکران دیدمش.
آن روز هنوز نمی شناختمش.
نشسته بود و با صدای گرم، دعا می خواند و نرم نرم می‌گریست.
کنارش نشستم و دل به دعایش سپردم.
دعا که تمام شد سلام و علیکی کردیم و التماس دعایی.
گفت: محتاج دعاییم؛
وقتی دیوان حافظ را در دستم دید ادامه داد با حافظ همراهید؟
گفتم: دوست دارم.
گفت: برایم باز کن.
باز کردم آمد:
"خُرّم آن‌روز کز این منزل ویران بروم...".
گریست.
من هم گریستم.
گفتم: شما؟
گفت: مهره ای گم شده در صفحه‌ی شطرنج الهی.
بعدها فهمیدم او آقا سید مرتضی آوینی بود!

تکنولوژی، در حالت واقع بینانه‌اش مزاحمی است عجیب و غریب که توازن اکولوژیکی زندگی را برهم زده است؛ شاید به طور خاص بتوان گفت دین و ارزش‌های معنوی، مهمترین قربانی مسلخ تکنولوژی هستند. چه آن‌که تاکنون بهای تکنولوژی را فرهنگ پرداخته است. گویا معامله‌ی دین و ارزش‌های معنوی در قبال کسب ثمن بخس دنیا سنتی است همیشگی که از بدو تولد تکنولوژی در رنسانس تاکنون ادامه دارد. شعار ناگفته‌ی ما، به خدمت گرفتن تکنولوژی است؛ نه به خدمت تکنولوژی در آمدن.

مادربزرگ خدا بیامرزم با بیت مرحوم آیت الله منتظری (ره) مرتبط بود و با همسرشون رفاقت مختصری داشت. من کوچیک بودم و خیلی یادم نمی‌یاد؛ اما بزرگترها تعریف می‌کنند که ما از بچگی سر سفره‌ی آیت الله منتظری (ره) نشستیم.
مادربزرگم زنی بود با کمالات، مهربان و دوست داشتنی که به یاد ندارم صورتش رو خالی از لبخند دیده باشم.
مادربزرگم بعد از نامه ی 6/ 1/ 68 امام خمینی، به کلی با دفتر آیت الله منتظری قطع رابطه کرد.مادربزرگم کسی رو دوست داشت که با امام باشه نه بر علیه امام.
مادربزرگم با تأسف می گفت: "من دیگه بعد از این حتی به پسرم هم اطمینان ندارم."
امروز نه از روزهای شیرین کودکی خبری هست، نه از چهره ی مهربون مادربزرگم و نه از حیاط خونه ی آیت الله منتظری. من موندم و یه دنیا خاطره. خدایا! من هنوز آیت الله منتظری رو فقیهی متبحر و استادی برجسته می دونم؛ من هنوز معتقدم ایشون مجاهدت‌ها و سختی‌های زیادی برای نهضت امام خمینی کشیده. من هنوزم که هنوزه آیت الله منتظری رو دوست دارم و گاهی وقت‌ها سر مزارش قرآن می‌خونم. اما بعد این همه سال فراموش نکردم زبان حال مادربزرگم رو که با لبخند شیرینش می‌گفت: "با کسی باش که همراه امام باشه نه علیه امام". منم مثل مادربزرگم اون آیت الله منتظری رو می‌خوام که کنار رهبرم باشه نه علیه رهبرم.
خدایا به حق اون نون و نمکی که سر سفره ی این عالم بزرگوار خوردیم، ایشون رو مورد مغفرت و رحمت خودت قرار بده.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــ
پ.ن: این یادداشت قبلا به قلم همین نویسنده منتشر شده بود و صرفا به خاطر سالگرد ارتحال آیت الله منتظری بازنشر می‌شود.

سال پنجم طلبگی‌ام بود.
مدرسه‌ی علمیه‌ی معصومیه‌ی قم.
پایِ بُرد سیاسی، داشتم تیتر روزنامه‌ها را مرور می‌کردم.
رفقایمان را دیدم که گارد شب عملیات گرفته‌اند.
یکی گفت: "دکتر سروش توی خیابان گلستان ـ کنار مدرسه‌مان‌ـ سخنرانی داره؛ نمی‌یای؟"
حدس می‌زدم که برای استماع نمی‌روند.
من آن موقع هیچ توجیه منطقی‌ای برای اقدام آن‌ها نیافتم.
بنابراین دلیلی برای همراهی آن‌ها نمی‌دیدم.
مدتی بعد...
باز هم گارد عملیات.
و این بار در سخنرانی دکتر گنجی.
باز هم دلیلی برای همراهی با آن‌ها نیافتم.
بعدها که روزنامه‌ی شرق، ذکر خیری از دوستانم کرد از صمیم قلب به خودم آفرین گفتم.
بعد نوبت مجید انصاری بود.
پس از آن‌که از معصومیه فارغ التحصیل شدم رفقا با پیامک، زمان و مکان عملیات را اعلام می‌کردند.
یک روز دفتر آیت الله صانعی...
یک روز دفتر آیت الله... .
و... .
و من مثل گذشته باز هم دلیلی برای همراهی با آن‌ها نمی‌یافتم.
حتی در فتنه‌ی 88 هم ضرورت همراهی با این گروه را درک نکردم.
امسال که قریب به شش سال از پایه‌ی پنجم طلبگی‌ام می‌گذرد خبر حمله‌ی دانشجویان به سفارت انگلیس را می‌شنوم.
و باز هم توجیه منطقی‌ای برای اقدام آن‌ها نیافتم.
--------------------------
پ.ن1: گِرِهی که با دست باز می‌شود چرا با دندان کور می‌کنیدش؟
پ.ن2: دوستان حزب‌اللهی‌ای که درک این پست برایشان دشوار است بگذارند به حساب بی‌بصیرتی‌ من.